Tính cách và tâm lý trong giao dịch

Tâm lý giao dịch có nghĩa là gì?

Cảm xúc và tính cách ảnh hưởng đến hành động của chúng ta trên thị trường tài chính, thường là chúng ta không nhận ra tác động của chúng đáng kể như thế nào. Đôi khi, điều này được gọi là tài chính hành vi, trong đó khám phá cách cảm xúc ảnh hưởng đến hoạt động và hành vi đầu tư, nhằm giải thích các bất thường của thị trường.

Tâm lý giao dịch tập trung rộng hơn vào việc nghiên cứu hành vi và đặc điểm ảnh hưởng đến cách nhà giao dịch hành động và đưa ra quyết định trên thị trường tài chính. Nó phân tích các yếu tố cảm tính đằng sau các quyết định giao dịch bao gồm tính cách, cảm xúc, thành kiến và áp lực xã hội bên ngoài của nhà giao dịch.

Lòng tham và nỗi sợ hãi được coi là những cảm xúc phổ biến nhất thúc đẩy hành động trên thị trường. Những cảm xúc khác mà nhà giao dịch thường trải qua là sự phấn khích, hy vọng, chán nản và thất vọng. Tất cả những điều này có thể khiến nhà giao dịch đưa ra quyết định vội vàng và thiếu thông tin, ví dụ như mở hoặc đóng vị thế vào thời điểm không thích hợp hoặc chấp nhận quá nhiều rủi ro bằng cách mở với quy mô vị thế không phù hợp.

Tính kỷ luật và chấp nhận rủi ro là những khía cạnh quan trọng của tâm lý giao dịch vì thành công của nhà giao dịch được xác định bằng cách tìm ra sự cân bằng lý tưởng giữa hai yếu tố này. Chấp nhận rủi ro là điều cần thiết để đạt được lợi nhuận, nhưng giao dịch thiếu kỷ luật hoặc tiếp cận các chiến lược với tư duy yếu kém thường sẽ dẫn đến thua lỗ.

Những nhà giao dịch hiểu được tâm lý giao dịch và nhận ra cảm xúc nào có nhiều khả năng ảnh hưởng đến giao dịch của họ nhất thì có nhiều khả năng thành công hơn. Biết được mức chấp nhận rủi ro (thấp, trung bình hoặc cao) và nhận thức được các đặc điểm tính cách của chính mình cũng là những lợi thế lớn.

Hiểu được tâm lý giao dịch cũng có thể là một lợi thế trong việc dự đoán các biến động của thị trường do hành vi cảm tính của những nhà giao dịch khác gây ra và có thể giúp bạn hưởng lợi từ việc giao dịch theo tâm lý thị trường có lợi.

Tâm lý thị trường và tác động của cảm xúc

Vì cảm xúc có thể tác động đến cách đưa ra quyết định đầu tư, nên chúng cũng có sức ảnh hưởng đến toàn bộ thị trường.

Cảm xúc có liên hệ chặt chẽ với tâm lý thị trường, thể hiện tâm trạng chung của thị trường, thường được mô tả là đi lên hoặc đi xuống. Giá tăng là dấu hiệu của tâm lý lạc quan hoặc đi lên trên thị trường, trong khi giá giảm thường biểu thị tâm lý bi quan hoặc đi xuống.

Tâm lý thị trường rất quan trọng vì nó tác động đến giá của các sản phẩm giao dịch. Khi cảm xúc lan tỏa khắp thị trường, giá sẽ thay đổi nhanh chóng nhưng không phải lúc nào cũng chính xác. Do đó, giá tài sản không phải lúc nào cũng khớp với giá trị cơ bản của tài sản, giá trị này dựa trên dữ liệu và thông tin tài chính khác.

Khi nhà giao dịch bị nỗi sợ hãi bao trùm, họ có thể hành động hấp tấp và bán tài sản trước thời hạn vì họ sợ mất nhiều tiền hơn. Ngược lại, các nhà giao dịch tham lam có thể đầu tư quá nhiều vì họ bị thúc đẩy bởi động lực sở hữu nhiều hơn người khác. Nỗi sợ hãi quá mức thường đẩy giá xuống trên thị trường tài chính, trong khi lòng tham có thể thổi phồng giá.

Nhà giao dịch cũng có thể hành động phi lý do sợ bỏ lỡ cơ hội khi những người khác thực hiện giao dịch thành công và thu được lợi nhuận lớn. Nỗi sợ bị bỏ lỡ (hay hội chứng 'FOMO') có thể khiến nhà giao dịch phản ứng với các biến động của thị trường mà không cân nhắc đến kết quả có thể xảy ra, vì họ cố gắng sao chép hành động của các nhà giao dịch khác. Tuy nhiên, thị trường rất biến động và những thay đổi có thể diễn ra quá đột ngột nên không có gì đảm bảo rằng những gì hiệu quả với người khác cũng sẽ hiệu quả với bạn.

Đôi khi cảm xúc có thể kiểm soát toàn bộ thị trường khiến thị trường sụp đổ hoặc giá tăng cực cao. Kịch bản này thường xảy ra nhất sau tin tức gây ra sự hoảng loạn hoặc phấn khích.

Phân tích tâm lý nhằm mục đích nắm bắt và phân tích tâm lý thị trường theo thời gian thực và trong thời gian dài hơn. Chỉ số phần trăm tăng giá (BPI), Chỉ số biến động (VXI) và Chỉ số cao-thấp là các chỉ số được sử dụng trong phân tích tâm lý. Phương tiện truyền thông xã hội và tin tức cũng có thể cung cấp thông tin giúp hiểu được tâm lý thị trường.

Mẹo để tạo ra tư duy giao dịch thành công

Cảm xúc khiến chúng ta phản ứng với một số hoàn cảnh và tác nhân nhất định, nhưng có một số đặc điểm nhất định sẽ giúp ích. Sự tự tin, kiên nhẫn, tính kỷ luật và khách quan là một trong những phẩm chất quan trọng nhất làm nên những nhà giao dịch thành công.

1. Tuân thủ chiến lược của bạn

Việc có kế hoạch giao dịch sẽ giúp bạn giảm thiểu tác động của cảm xúc trong các quyết định giao dịch. Với kế hoạch và mục tiêu rõ ràng, bạn sẽ ít bị cám dỗ đưa ra quyết định vội vã mà không đánh giá tất cả các kết quả có thể xảy ra của những hành động này.

Có nhiều chiến lược giao dịch khác nhau để lựa chọn cho các loại nhà giao dịch, mức chấp nhận rủi ro và phong cách giao dịch khác nhau. Giao dịch trong ngày và giao dịch đảo chiều phổ biến với các nhà giao dịch đang tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn, giao dịch theo xu hướng và giao dịch bứt phá tập trung vào việc xác định các thay đổi về giá và xu hướng, trong khi giao dịch tự động là một lựa chọn phổ biến cho người mới bắt đầu hoặc các nhà giao dịch có ít thời gian giao dịch mỗi ngày.

2. Phân tích thị trường liên tục

Để đưa ra quyết định sáng suốt hơn, điều quan trọng là phải liên tục phân tích và nghiên cứu thị trường và tin tức. Nếu bạn đã phân tích và hiểu rõ sản phẩm cũng như thị trường của mình, bạn sẽ dễ dàng tự tin hơn vào các quyết định của bản thân vì chúng được hỗ trợ bởi dữ liệu.

Phân tích kỹ thuật, phân tích cơ bản và phân tích tâm lý là những phương pháp được sử dụng phổ biến nhất để phân tích thị trường. Thông thường, nhà giao dịch kết hợp các phương pháp khác nhau để xây dựng cái nhìn tổng quan toàn diện về thị trường.

3. Tập trung vào các giao dịch của chính bạn

Khi nỗi sợ hãi và lòng tham làm rung chuyển thị trường, chúng ta thường cảm thấy cần phải phản ứng và mở hoặc đóng các vị thế dựa trên biến động giá và tâm lý thị trường. Chúng ta cũng có thể dễ dàng bị ảnh hưởng bởi ý kiến và thành kiến của người khác, chẳng hạn như trên các nền tảng truyền thông xã hội. Mặc dù các nhà giao dịch khác có thể cung cấp những hiểu biết thú vị và thông tin hữu ích, hãy nhớ tập trung vào kế hoạch giao dịch và mục tiêu tài chính của bạn.

4. Kiên nhẫn

Giao dịch có thể đòi hỏi bạn phải rất kiên nhẫn. Lợi nhuận lớn hiếm khi đến từ các giao dịch đầu tiên và đôi khi bạn sẽ phải chờ đợi những cơ hội thú vị. Điều quan trọng là phải giữ bình tĩnh vì việc mở hoặc đóng các vị thế quá sớm có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận tiềm năng của bạn.

5. Đa dạng hóa danh mục đầu tư

Đa dạng hóa danh mục đầu tư là một cách hiệu quả để giảm rủi ro và hạn chế gánh nặng cảm xúc vì lợi nhuận và thua lỗ của bạn không phụ thuộc vào hiệu suất của một tài sản. Bạn có thể quyết định đa dạng hóa danh mục đầu tư trong một loại tài sản, ví dụ, mua cổ phiếu từ các công ty hoặc ngành khác nhau, hoặc giao dịch các sản phẩm tài chính khác nhau như cặp tiền tệ, chỉ số, hàng hóa và quỹ hoán đổi danh mục.

6. Sử dụng các công cụ quản lý rủi ro

Việc theo dõi liên tục các giao dịch của bạn có thể dẫn đến lỗ hổng cảm xúc tiêu cực và thúc đẩy phản ứng ngay cả với những biến động giá nhỏ nhất. Sử dụng các công cụ quản lý rủi ro như lệnh cắt lỗ có thể giúp bạn an tâm hơn. Với lệnh cắt lỗ, vị thế mở của bạn sẽ tự động đóng khi đạt đến mức giá cụ thể, mức giá mà bạn có thể chọn khi mở giao dịch.

Điều quan trọng cần nhớ là ngay cả những cái đầu lạnh nhất cũng không tránh khỏi khả năng thua lỗ. Tuy nhiên, tránh giao dịch theo cảm tính sẽ tăng cơ hội thành công của bạn vì các quyết định của bạn tuân theo chiến lược và dựa trên dữ liệu chứ không phải tâm trạng.